TIID bevrijdingsconcert

‘Der sil gjin tiid mear wêze.’
Het ‘nu’ is het nooit eindigende moment, wat tijdloos en onmetelijk is en waarin je vrij bent. Een concert over vrijheid van de menselijke geest.

Programmaboekje

Tiid: er zal geen tijd meer zijn

Het einde van de negentiende eeuw kenmerkt zich door grote verwarringen. Door ontdekkingen (evolutietheorie van Darwin) en maatschappelijke veranderingen (socialisme) werden bestaande conventies aangetast. Het ‘Fin de Siècle’. De eerste helft van de twintigste eeuw werd zelfs gruwelijk. Aan het eind van die eeuw zou blijken dat de mensheid nog nooit zulke vreselijke oorlogen, maar ook een enorme technologische ontwikkeling teweeg had gebracht.

Het was het einde van een millennium. Twintig eeuwen waren verstreken sinds de geboorte van Jezus. En als God al zou bestaan, dan zou het te begrijpen zijn geweest wanneer Hij het ‘einde der tijden’ daadwerkelijk had geregeld, zo bont had de mens het gemaakt. Halverwege die eeuw, in een oorlogssituatie, schreef de Franse componist Olivier Messiaen zijn Quatuor pour la fin du temps, Kwartet voor het einde der tijden. Hij had op dat moment, als krijgsgevangene in het kamp Stalag viiia nabij Görlitz, maar zeker ook gezien zijn religieuze achtergrond, alle reden om dat te doen. Die reden is nog steeds actueel. Nog steeds blijkt de mens niet in staat om op een verantwoorde manier met elkaar en met de wereld om te kunnen gaan. Het is goed dat er kunstenaars zijn die ons een spiegel voor houden. Er zijn werken zoals het Quatuor en dat andere magistrale anti-oorlogswerk, het War Requiem van de Engelse componist Benjamin Britten, die ons duidelijk maken dat ‘hoop’ ook bestaat.

In de visie van Messiaen als diepgelovig mens, ligt de oplossing om dit te bereiken in de woorden van de engel uit Openbaringen: ‘Er zal geen tijd meer zijn.’ Symbool voor ‘leven in tijdloosheid’. Wanneer er geen tijd meer is, zijn we als mens bevrijd van ons aardse bestaan, ongeacht de situatie waarin de mens zich bevindt (zoals in een oorlogssituatie) en overstijgt daarmee de vaak harde confrontatie in het menselijk bestaan. Het Quatuor is bedoeld om ons iets van die tijdloosheid te laten ervaren. Die bevrijding van angst, egoïsme en haat is een diepgeworteld verlangen dat in ieder mens aanwezig is, hoe verstopt soms ook. Deze compositie en de indringende poëzie van Aggie van der Meer zijn monumenten van hoop. Ze laten de weg naar bevrijding zien. Het is ook om die redenen dat de titel Tiid: Er zal geen tijd meer zijn is gegeven aan dit vredesconcert.

Olivier Messiaen

Olivier Messiaen, geboren op 10 december 1908 te Avignon, schreef op zijn zevende zijn eerste compositie en begon op zijn elfde te studeren aan het Conservatoire de Paris waar hij naast harmonie en contrapunt, piano, compositie en muziekgeschiedenis studeerde. Meteen na zijn opleiding componeerde hij zijn Preludes pour piano.

Op 22-jarige leeftijd werd hij organist-titulair van de Église de la Sainte-Trinité in Parijs. Een positie die hij 40 jaar lang tot zijn dood zou bekleden. Naast deze functie gaf hij compositielessen, onder andere aan Pierre Boulez en Yvonne Loriod, zijn latere echtgenote en uitvoerder van zijn werk op de piano.

Messiaen wordt met recht gezien als één van de belangrijkste componisten van de twintigste eeuw. Hij slaagde erin een volkomen uniek, zeer eigen geluid te ontwikkelen. Dirigent Reinbert de Leeuw verzuchtte eens dat alleen Messiaen in staat was een akkoord anders te laten klinken dan het tot dan toe geklonken had.

Messiaen was een zeer gelovig man en beeldde in vrijwel al zijn werken het goddelijke uit. Volgens hem was muziek de echo van God, de hoorbare afbeelding van Hem. Ook de natuur zag hij als een afspiegeling van het goddelijke. Vandaar dat hij behalve componist, ook ornitholoog was. Hij beschouwde de vogels als de muzikanten van God op aarde. Regelmatig trok hij erop uit om, gewapend met pen en papier, het gezang van vogels in notenschrift te vangen om deze vervolgens tot een compositorisch bestanddeel te maken van vele composities. Dit resulteerde op de meest herkenbare wijze in de Réveil des oiseaux, Oiseaux exotiques en Catalogue d’oiseaux. Ook in het Quatuor is hiervan sprake. Met name in het indrukwekkende eerste deel, ‘Liturgie de cristal’, spelen die vogelklanken een grote rol in de viool en klarinet. En ook dit tilt Messiaen naar een hoger niveau: de harmonieuze stilte van de hemel als introductie op de engel die het eind van de tijd afkondigt. Maar er is nog een aspect van deze liefde voor vogels; een aspect dat juist in het Quatuor een uitzonderlijke betekenis heeft: voor Messiaen symboliseren vogels ons verlangen naar vrijheid, licht, sterren, regenbogen en vrolijke liederen.

Een andere eigenschap van Messiaen was dat hij ongewild zintuigelijk verbindingen maakte tussen klanken en kleuren. We noemen dit neurologische verschijnsel synesthesie. Zijn toelichting bij deel 7 van het Quatuor maakt dit duidelijk: ‘In mijn dromen hoor en zie ik geordende akkoorden en melodieën, bekende kleuren en vormen; dan, na dit overgangsstadium, passeer ik het onwerkelijke en lijd ik in extase een werveling, een wentelende compenetratie van bovennatuurlijke klanken en kleuren. Deze zwaarden van vuur, deze blauw-oranje lava, deze plotselinge sterren, daar is de kluwen, daar zijn de regenbogen!’

Messiaen omschreef zichzelf bovendien ook als ‘rythmicien’. Hier valt uit op te maken hoe belangrijk ritme is in Messiaens werk. Beïnvloed door Oudgriekse metra, middeleeuwse polyfonie en Hindoestaanse ritmes, ontwikkelde hij verschillende vormen en methoden om ritmes te veranderen, te spiegelen en op tot dan toe nieuwe manieren terug te laten komen, zoals de valeur ajoutée, een toevoeging van kleine ritmische eenheden waardoor bijvoorbeeld een vierkwartsmaat er een achtste tel bij krijgt, zodat elk gevoel van een constant ritme verdwijnt. In het Quatuor is dit duidelijk aanwezig in deel 6. Deze wijze van het loslaten van een vaste ervaring van tijd is juist in het Quatuor van grote betekenis: het gaat hier over het ‘einde der tijden’. Hiermee doelde Messiaen op het einde van de begrippen heden en verleden. Dat wil zeggen het begin van de eeuwigheid. Maar het gaat hier ook over de opheffing van het muzikale principe tijd. Met zijn componeren wilde Messiaen tevens het begrip tijd onderzoeken. En dat fenomeen ‘tijd’ krijgt op allerlei manieren in het Quatuor een uitwerking. Het derde deel ‘Abîme des Oiseaux’ is een klarinetsolo die een enorme tijdsspanne moet overbruggen. In het vijfde deel en achtste deel figureert een intens trage melodie als een lofzang op de eeuwigheid en onsterfelijkheid van Christus.

Daarin laat hij de tijd bijna stil staan totdat de luisteraar het begrip tijd vrijwel vergeten is. Ook hier zal er geen Tiid meer zijn...

Aggie van der Meer

‘Minsken binne faak sa gau bang om earne wat fan te sizzen. Mar úteinlik dogge we mear dingen ferkeard troch wat we litte as troch wat we dogge. Dan haw ik noch leaver dat ik eat wat sein wurde moat te gau sis, as dat ik it net sis.’ Deze stelling tekent Aggie ten voeten uit. Die stellingname is kenmerkend voor haar poëzie en past, evenals Aggie zelf, volkomen bij de intentie van het Quatuor pour la fin du temps, ook al zijn de uitgangspunten van het ontstaan van beide kunstvormen verschillend. Maar ook dat past bij Aggie: respect voor andere meningen en handelwijzen, maar wel vanuit een sociale bewogenheid inzake vrede en rechtvaardigheid.

De in Bolsward wonende Aggie van Meer is jarenlang actief geweest binnen de vredesbeweging in Fryslân. Kern in haar aanpak was (en is nog steeds) haar inzet in het gesprek met mensen met andere meningen in een zoektocht naar allianties voor vrede. Aggie startte vanuit ikv-Friesland gesprekken met de fracties in Provinciale Staten en het College van Gedeputeerde Staten, en dat leidde uiteindelijk tot een provinciaal vredesbeleid met aandacht voor vredesvoorlichting, vredesonderwijs en internationale samenwerking.

Aggie kreeg in 2019 de Gysbert Japix Priis. Het juryrapport vermeldt het volgende: ‘Aggie van der Meer is geen auteur van dikke boeken. Het wonderbaarlijke zit hem in wat zij in al haar romans en verhalen, maar ook in haar gedichten, aan rijkdom weet te ontvouwen. We zien er alleen maar echte mensen in. Van Friezen, Tsjechen tot Chinezen. Van der Meer kruipt in het hoofd van Roomsen, Calvinisten, Joden, en we voelen met hen allen mee. Hoe dat kan? Het is dankzij Aggie’s sociale, algemeen menselijke pen. Haar werk is caleidoscopisch, alle kleuren komen voorbij, en dankzij haar onnadrukkelijk, natuurlijk-psychologisch schrijverschap begrijpen we veel meer van onszelf, en alle anderen om ons heen.’

Componist Hoite Pruiksma die al in een aantal projecten met Aggie heeft samengewerkt, zegt naar aanleiding van het project ‘Sykje’ (juli 2019) dit: ‘Het is de klank, het is het ritme, de melodie en de schoonheid van de Friese taal. Het is het culturele, religieuze en maatschappelijk besef wat schuilgaat achter de woorden. Het is de dwingende zoektocht van de schrijfster naar de waarheid die vele kanten en gezichten kent, wat mij als componist inspireert. Verder is Aggie’s beeldentaal rijk aan associaties en vaak vol humor.’ Speciaal voor het concert Tiid schreef Aggie de gedichtencyclus: De tiid, it duorjen, 7 gedichten die aansluiten bij de 8 delen van het Quatuor pour la fin du temps en twee losse gedichten: It lân fan No en Befleine tiid. De Gysbert Japicx Priis 2019 (De Friese PC Hooftprijs) is aan Aggie toegekend voor haar hele oeuvre. Het is de eerste inwoner van Bolsward die de prijs heeft ontvangen en de eerste vrouw sinds 1986.

Programma

Olivier MessiaenQuatuor pour la fin du temps
Aggie van der MeerIt lân fan No
Aggie van der MeerDe tiid, it duorjen
Aggie van der MeerBefleine tiid

Aggie van der Meer

It lân fan No
Het land van Nu

Yn it foarbygean is der de stilte
fan it lân dat ivich wêze sil
dat de tiid nimt en jout

om de azem fan de hichten
de echo fan de djipten
ien yn sykjen en ferlangen
ien yn wêzen en bestean
te werkennen yn it no

It lân dat it fermoeden hoedet
dat langstme libben hâldt
op wjukken fan geast
te binnen bringt wat wie
en noch ferburgen is
ien yn wêzen en bestean
te werkennen yn it no.

In het voorbijgaan is er de stilte
van het land dat er eeuwig zal zijn
dat de tijd neemt en geeft

om de adem van de hoogten
de echo van de diepten
één in zoeken en verlangen
één in wezen en bestaan
te herkennen in het nu

het land dat het vermoeden behoedt
dat verlangen levend houdt
op vleugels van geest
laat zien wat was
en nog verborgen is
één in wezen en bestaan
te herkennen in het nu.

Olivier Messiaen

Quatuor pour la fin du temps
Kwartet voor het einde der tijden

1 Liturgie de cristal
Liturgie van kristal
klarinet, viool, cello en piano

Inleiding van het kwartet en tevens het begin van de dag. Tussen 3 en 4 uur ’s morgens ontwaken van de vogels. Een merel (klarinet) en een nachtegaal (viool) zingen, improviserend. Langzaam komt achter de bomen de zon op. De sfeer van het landschap verandert. De harmonie van de ochtend klinkt als de stilte van de hemel.

Aggie van der Meer

De tiid, it duorjen
De tijd, de duur
1

Dit seit de ingel:
Wee, it lân dat de tiid – har berte út ‘e ivichheit – net acht slaat;
dat de tiid, har jûn om ta syn rjocht te kommen,
net benut foar it tarieden fan har takomst.
Har takomst yn it lân achter it each fan de nulle,
it lân fan No.
Wee it lân dat de tiid net earet;
it lân dat de tiid ferdocht mei oarloch.
it neilit de frede syn oansjen te jaan.
Dat neilit har folk de frede te learen.

Dit zegt de engel:
Wee, het land dat de tijd – haar geboorte uit de eeuwigheid – niet acht slaat,
dat de tijd, haar gegeven om tot haar recht te komen,
niet benut voor het toerusten van haar toekomst.
Haar toekomst in het land achter het oog van de naald,
het land van Nu.
Wee, het land dat de tijd niet eert.
Het land dat de tijd verdoet met oorlog
Het nalaat de vrede haar aanzien te geven.

Olivier Messiaen

2 Vocalise pour l’ange qui annonce la fin du temps
Zang van de engel die het einde der tijden aankondigt
klarinet, viool, cello en piano

De stilte wordt verbroken. Het tweede deel (A-B-A-vorm) begint met een woest kwartet. Hierin wordt de Engel uit de hemel uitgebeeld die, gekleed in een wolk, met één voet in de zee staat en met de ander op de aarde. De klankkleuren in de pianoakkoorden refereren aan de kleuren van de regenboog waarmee deze Engel gekroond is. Het B-gedeelte is een toonbeeld van rust. Het is de harmonie van de hemel met akkoorden als begeleiding van een aan het gregoriaans herinnerende melodie van viool en cello. De terugkeer van het nu veel kortere A-gedeelte heeft hier de functie van een coda (afronding).

Aggie van der Meer

2

Dit seit de ingel:
Wee it folk dat ûnberet foarby rint oan it lân achter it each fan de nulle,
it lân fan No, dêr’t de tiid eare en de frede oefene wurdt.
Beklei it folk dat de noegjende stilte fan it lân
en it fermoeden dat langstme wurdt, net achtslaat.
it folk dat yn it healtsjuster taastend fierder giet en sykjend nei help en treast,
yn ‘e wyldernis ferdwaalt en it iene folk it oare untrint

Dit zegt de engel:
Wee, het volk, dat onberaden voorbijloopt aan het land achter het oog van de naald,
het land van Nu waar de tijd geëerd en de vrede beoefend wordt.
Beklaag het volk dat de nodende stilte van het land
en het vermoeden dat verlangen wordt niet achtslaat.
Het volk dat in het halfduister tastend verder gaat en zoekend naar hulp en troost
in de wildernis verdwaalt en het ene volk het andere ontloopt.

Olivier Messiaen

3 Abîme des oiseaux
Afgrond van de vogels
klarinet

De afgrond is de tijd met al haar droefheid, haar vermoeidheid. Vogelgeluiden klinken. De vogels vormen de tegenstelling tot Tijd. Zij zijn ons verlangen naar licht, sterren, regenbogen en liederen van vreugde.

Aggie van der Meer

3

Dit seit de ingel:
Wee dejinge dy yn ‘e stilte de fiere rop heare kinne fan it lân fan No,
mar de rop tsjinsprekke, in wjerwurd hawwe,
de earen oplizze net te harkjen en better witte.
Wee dejinge dy’t de wielde sjogge fan de gouddollers,
de hebsucht fan de tolgearders en har ferliede litte
har part fan alle rykdom op te easken.
en de lof te sjongen fan ‘e frije merk en syn wrede hân te tútsjen.

Dit zegt de engel:
Wee degenen die in de stilte de verre roep kunnen horen van het land van Nu,
maar hem tegenspreken, een weerwoord hebben,
de oren zeggen niet te luisteren; die beter weten.
Wee degenen die de weelde zien van de goudgravers,
de hebzucht van de tollenaars en zich laten verleiden
hun deel van alle rijkdom op te eisen,
de lof te zingen van de vrije markt en zijn wrede hand te kussen.

Olivier Messiaen

4 Intermède
Intermezzo
klarinet, viool, cello en piano

Een scherzo, meer op zichzelfstaand, dat Messiaen aanvankelijk als een aparte compositie schreef voor andere in het kamp aanwezige musici. Zoals gebruikelijk bij een scherzo is er sprake van een A-B-A-vorm. De A-gedeelten worden hier gespeeld in een voor alle instrumenten gelijk ritme. In het B-gedeelte spelen de instrumenten ritmisch verschillende melodieën.

Aggie van der Meer

4

Dit seit de ingel:
Lokkich it lân wêr’t de frije geast de tiid ferstiet, de romte krijt en nimt.
en yn mienskip mei de tiid de krêft ynset
om te behâlden wat ta frede en wolfielen liedt.
Lokkich it lân dat minsken de lust jout om te meitsjen
wat har hannen foar har lok en tefredens meitsje kinne;
Lokkich it lân dat minsken oanset om har tinken nij
en de tiid tasizzend te meitsjen en fan einigjen net wit.

Dit zegt de engel:
Gelukkig het land waar de vrije geest de tijd verstaat, de ruimte krijgt en neemt
En samen met de tijd de kracht inzet
om te behouden wat tot vrede en welzijn leidt.
Gelukkig het land dat mensen zin geeft te maken
wat hun handen tot hun geluk en tevredenheid kunnen maken.
Gelukkig het land dat mensen helpt om hun denken nieuw
en de tijd veelbelovend te maken en van geen einde weet.

Olivier Messiaen

5 Louange à l’Éternité de Jésus
Lof voor de eeuwigheid van Jezus
cello en piano

Jezus wordt hier beschouwd als het Woord*. Een brede frase, oneindig langzaam, van de cello, verheerlijkt met liefde en eerbied de eeuwigheid van dit machtige en liefdevolle Woord ‘wiens scheppingskracht onuitputtelijk is’. De melodie ontvouwt zich majestueus naar een staat van soevereine, oneindige tederheid. ‘In den beginne was het Woord en het Woord was met God en het Woord was God.’

* Messiaen gebruikt het woord ‘Verbe’, letterlijke betekenis ‘werkwoord’, dat hier synoniem is voor Seigneur (Heer) of Dieu (God). Het Woord als synoniem voor het begin van het ontstaan van de Wereld, wat ook blijkt uit de laatste zin “In den beginne ....”.

Aggie van der Meer

5

Dit seit de ingel:
Lokkich it folk dat hâldt fan har grûn, byld en boarne fan har bestean;
it folk dat tankt foar de rein en de sinne, foar it gewaaks dat se tele,
de frucht, genôch foar elk, dy’t earlik parte wurdt.
Lokkich it folk dat in tsjinjier ienriedich te boppe komt,
dat meiinoar delsit om te drinken en te sjongen nei it ynheljen fan de risping, oerdiedich en geef.

Dit zegt de engel:
Gelukkig het volk dat houdt van zijn grond, beeld en bron van zijn bestaan,
het volk dat dankt voor regen en zon, voor het gewas dat ze telen;
voor de oogst, genoeg voor elk, die eerlijk verdeeld wordt.
Gelukkig het volk, dat eendrachtig een misoogst te boven komt,
dat samenzit om te drinken en te zingen, na het binnen halen van de oogst,
overvloedig en gaaf.

Olivier Messiaen

6 Danse de la fureur, pour les sept trompettes
Dans van woede, voor de zeven bazuinen
klarinet, viool, cello en piano

Ritmisch bezien het meest karakteristieke deel van alle delen. De vier instrumenten – unisono klinkend – imiteren gongs en trompetten: De eerste zes trompetten van de Apocalyps, gevolgd door verschillende rampen. De trompet van de zevende engel verkondigt de openbaring van het mysterie van God. Muziek als van steen, met een ontzagwekkend granieten geluid. Stukken staal. Enorme blokken purperen woede. IJzige bedwelming.

Aggie van der Meer

6

Dit seit de ingel:
Lokkich de herders dy’t it tal witte fan har skiep, de hûnen fertrouwe
dy’t de skiep bewekje en de wolven, as se driigje, warje sille.
Lokkich de boeren dy’t har kij roppe by har namme
en de keallen by har memmen drinke litte.
Lokkich de skriezen, de ljippen dy’t har thús ha op sûne greiden.
Lokkich de bern dy’t wachtsje op ‘e pinksterblommetiid.

Dit zegt de engel:
Gelukkig de herders die het tal weten van hun schapen, de honden vertrouwen
die de schapen bewaken en de wolven die dreigen, zullen weren.
Gelukkig de boeren die hun koeien roepen bij hun namen
en de kalveren laten drinken bij hun moeders.
Gelukkig de grutto’s, de kieviten die hun thuis hebben op gezonde weiden.
Gelukkig de kinderen die wachten op de pinksterbloementijd.

Olivier Messiaen

7 Fouillis d’arcs-en-ciel, pour l’ange qui annonce la fin du temps
Kluwen van regenbogen, voor de engel die het einde der tijden aankondigt
klarinet, viool, cello en piano

Hier keren sommige passages uit het tweede deel terug. Messiaen: ‘De Engel verschijnt hier in volle kracht en vooral de regenboog die hem bedekt (de regenboog als symbool van vrede, wijsheid en van alle trillingen van licht en geluid). In mijn dromen hoor en zie ik geordende akkoorden en melodieën, bekende kleuren en vormen. Dan, na dit overgangsstadium, passeer ik het onwerkelijke en lijd ik in extase een werveling, een wentelende compenetratie van bovennatuurlijke klanken en kleuren. Deze zwaarden van vuur, deze blauw-oranje lava, deze plotselinge sterren, daar is de kluwen, daar zijn de regenbogen!’

Aggie van der Meer

7

Dit seit de ingel:
Lokkich de minsken, frij as fûgels, ûntkommen oan de kouwen fan de wyldjeiers.
Lokkich dejinge dy’t mei goede moed it der op weagje harren hûzen te ferlitten
om op pleinen, parken en tsjerken yn petear te gean mei alle oaren,
om it antwurd te sykjen op de fragen fan de tiid;
op de soarch om it bedjer;
de betizing fan de falske luden,
it fileine, trochnaaide spul en it trelit.

Dit zegt de engel:
Gelukkig de mensen, vrij als vogels, ontkomen aan de kooien van de wildjagers.
Gelukkig degenen die met goede moed het er op wagen hun huizen te verlaten
om op pleinen,in parken en kerken in gesprek te gaan met alle anderen
om het antwoord te zoeken op de vragen van de tijd;
op de zorg om wat verloren gaat;
op de verwarring van de valse geluiden,
het vileine, doorgenaaide spel en het tumult.

Olivier Messiaen

8 Louange à l’immortalité de Jésus
Lof voor de onsterfelijkheid van Jezus
viool en piano

Grote vioolsolo. Tegenhanger van de cellosolo uit het 5e deel. Messiaen: ‘Het is de verklanking van de mens Jezus: het Woord dat vleesgeworden is, opgestaan uit de dood. Hij is onsterfelijk geworden en wil zo zijn leven met ons delen. Dit alles is liefde. Zijn langzame opstijgen tot extreme hoogte betekent het opstijgen van de mens naar zijn God, van de Zoon Gods naar zijn Vader, van het Schepsel Gods naar het Paradijs.’

Aggie van der Meer

Befleine tiid
Bevlogen tijd

As yn febrewaris se de loft befleane, de protterflechten,
mis se dan net har leafdesdûnsen.
Mis de ferhearde toerka’s net, oan alle opskuor wend
en de iene sljochtfalk net, langhalzjend wachtsjend op dy iene twadde.

Hear, tsjuster al, nacht al, it sêft oerlizzen fan de fjildlysters om yn de poalnacht
it noarden oan te hâlden as se oars net kinne as har ferliede litte
troch de lokrop fan maitiid en ferlet.

Lit him je wilens net ûntkomme, de grutte albatros,
mylde hearsker oer de súder oseanen, oeren sweefjend op ‘e wyn,
lokkich mei ien kear deis in mieltsje sels besetten fisk.
Ferjit se net, betink se,
In albatros is in albatros, ûnferjitliker as de dowen.
De dowen flirterich, oant oktober alle wille, hoop op seine.
Mar gjin simmer sûnder har koeren, tragysk oerlûd,
echo út in sletten paradys.

Lit dy meinimme op wjukken fan heimwee,
en wêrom soe it net ferealens wêze dêr’t wy tsjûgen fan wêze meie
as yn dizige nachten de guozzen, oerfleane en de stêd betsjoene,
lykas de ûlen ús betsjoene mar wy, lykas sy, net witte fan doer en doel,
it fermoeden hoedzje dat langstme libben hâldt, oant, ûnfoarsisber,
alles op wjukken fan geast, gearrint yn it iennige ivich en ien.

Als ze in februari de lucht bevliegen, de spreeuwenvluchten,
mis ze dan niet, niet hun liefdesdansen.
Mis de verbaasde kauwen niet, gewend aan alle gedoe
en de ene slechtvalk niet, reikhalzend wachtend op die ene tweede.

Hoor, donker al, nacht al, het overleg van de kramsvogels om in de poolnacht
het noorden aan te houden als ze anders niet kunnen dan zich te laten verleiden
door de lokroep van lente en verlangen.

Laat hem je niet ontkomen, de grote albatros,
milde heerser over de zuider oceanen, uren zwevend op de wind,
gelukkig met een dagelijks maaltje zelf gevangen vis.
Vergeet ze niet, gedenk ze,
een albatros is een albatros, onvergetelijker dan de duiven.
De duiven flirterig, tot october alle vreugde, hoop op zegen.
Maar geen zomer zonder hun gekoer, tragisch oergeluid,
echo uit een gesloten paradijs.

Laat je meenemen op vleugels van heimwee,
en waarom zou het geen verliefdheid zijn waar wij van mogen getuigen
als in nevelige nachten de ganzen overvliegen en de stad betoveren,
zoals de uilen ons betoveren, maar wij, net als zij , niet weten van duur en doel;
het vermoeden hoeden dat verlangen levend houdt, tot, onvoorspelbaar,
alles op vleugels van geest, samenvalt in het enige eeuwig en één.

De musici en de acteur

Ingrid van Dingstee is sinds 2001 eerste violiste in Amsterdam Sinfonietta en speelt als remplaçant in diverse orkesten, o.a. Koninklijk Concertgebouw Orkest. Daarnaast is ze zeer aktief als kamermusicus. Zo is ze vanaf 1995 primarius van het Van Dingstee Kwartet, wat concerten speelt in Nederland en daarbuiten (o.a. Zweden, vs, Frankrijk, Engeland) Het kwartet volgde de deeltijd-opleiding aan de nska, volgde masterclasses bij o.a. Norbert Brainin (Amadeus Kwartet), Skampa Kwartet en het Bartok kwartet en won diverse prijzen. Ingrid studeerde aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam, achtereenvolgens bij Jan Repko, Davina van Wely, Viktor Liberman, Keiko Wataya en Alexander Kerr en behaalde zowel haar dm diploma als haar 2de fase diploma met onderscheiding. Ingrid heeft in bruikleen van het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds een Nicolo Gagliano uit 1739.

Corien Kok kreeg op zevenjarige leeftijd haar eerste cellolessen aan de muziekschool De Meldij in Drachten van de cellist Jiri Prchal. Zij studeerde aan het Conservatorium in Zwolle bij de cellisten Maria Hol, Ran Varon en Jeroen Reuling en heeft daar zowel haar diploma Docerend Musicus als haar Solistendiploma behaald. Masterclasses volgde zij bij o.a. Anner Bijlsma, Christopher Bunting en Colin Carr. Corien is als soliste opgetreden met orkesten in concerten van Joseph Haydn, Robert Schumann, Anton Rubinstein, Erich Korngold en Antonio Vivaldi. Enkele jaren heeft Corien geremplaceerd in Het Gelders Orkest en was zij een van de acht cellisten van het Conjunto Iberico o.l.v. Elias Arizcuren waarmee zij cd-opnamen en tournees heeft gemaakt naar Spanje en de Verenigde Staten. Sinds 1989 is zij verbonden aan het Ensemble Conservatoire en het in 2008 opgericht orkest Musica Michaelis te Zwolle. Corien is een veel gevraagd continuocelliste. Samen met Pauli Yap vormt Corien een piano-cello-duo. Corien Kok geeft cellolessen aan het Kunstencentrum Muzerie te Zwolle e.o.

Pierre Lafay is geboren te Parijs. Hij begon zijn opleiding in Rouen en vervolgde die in 1977 bij Reinier Hogerheijde aan het Conservatorium in Groningen. In 1985 behaalde hij zijn diploma Uitvoerend Musicus cum Laude. Gedurende zijn studie volgde hij onder meer lessen bij Jacques Lancelot, Guy Deplus (Frankrijk), Karl Leister (Italië), en Ferenc Rados aan de Franz Liszt academie (Budapest) voor kamermuziek.Pierre Lafay soleerde veelvuldig met diverse orkesten in o.a. klarinetconcerten van Mozart, Von Weber, Francaix, Krommer en Rossini. Een bijzondere reputatie heeft Pierre Lafay verworven in het uitvoeren van moderne muziek. Verscheidene componisten (o.m. Johan S. Riphagen en Jacob ter Veldhuis) schreven werken voor hem die hij tot uitvoering bracht in toonaangevende muziekcentra voor hedendaagse muziek (o.a de IJsbreker, Amsterdam). Ook maakte hij 10 jaar lang deel uit van het Zemlinsky Trio waarmee hij o.a. radio-opnames maakte, alsmede een cd met de klarinettrio’s van Zemlinsky, en d’Índy. Recenter (2007) is de opname die Pierre Lafay maakte met zijn Trio Cantorum met enkele bewerkingen van de hand van Pierre Lafay zelf (de Vioolsonate van César Franck en het Trio Elégiaque van Sergei Rachmaninov). Acht jaren achtereen werd Pierre Lafay uitgenodigd in Frankrijk om de programmering te verzorgen van het Festival la clef de la cité te Lavausseau. Ook binnen de lichte muziek is Pierre Lafay zeer actief, o.a met zijn jazzseptet Fifty six, en The Dutch Palladium Orchestra waarmee hij respectievelijk in 1989 en 1994 de eerste prijs behaalde tijdens het Internationale Jazz concours te Breda. Als docerend musicus is Pierre Lafay werkzaam aan de Stedelijke Muziekschool in Groningen.

Pauli Yap rondde haar pianostudie cum laude af aan het Arnhems Conservatorium bij Jacques Hendriks en vervolgde deze studie bij Willem Brons aan het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam. Enkele jaren later studeerde zij eveneens met lof af aan het Brabants Conservatorium in het hoofdvak koordirectie, waarna ze haar diploma uitvoerend musicus behaalde aan het conservatorium te Amsterdam bij Daniel Reuss. Pauli Yap studeerde tevens orkestdirectie te Zwolle. Naast het dirigeren treedt ze op als pianiste. Als dirigente is ze verbonden aan de Oratorium Vereniging Bolsward (waarmee ze o.a. jaarlijks de Matthäus-Passion van Bach uitvoert) en aan het Toonkunstkoor Heerenveen.

Thijs Feenstra speelde, na zijn opleiding als acteur aan de Theaterschool in Kampen, hoofdrollen in diverse producties bij het theatergezelschap Tryater, o.a. in Equus, Romeo en Julia, Peer Gynt, De Dood van een Handelsreiziger, King Lear, Abe, De Kersentuin, De 11 stedentocht, Thusfront en Grun. Buiten Friesland was Thijs werkzaam voor Toneelgroep de Appel, fact en een aantal vrije producties. Voor film en tv was Thijs te zien in o.a. Bureau Kruislaan, Baantjer, Zwartboek, Shocking Blue, Flikken Maastricht, de Hel van 63, de Noordelingen en Brief voor de Koning. In 2010 werkte Thijs al een keer eerder samen met Hoite Pruiksma tijdens de bijzondere voorstelling Het BrulboeiOrgel in Staveren. In 2015 maakte hij met BUOG de succesvolle solovoorstelling JOPIE over Jopie Huisman. In de prachtige muzikale voorstelling Cohen yn it Frysk in 2017 was Thijs te zien en te horen als verteller. In 2018 werkte Thijs mee als verteller in de audiotoer De Oerpolder over It Heidenskip, in de muzikale voorstelling Een Jammerlick Klaagliet in Workum en in de kaatsjubileum-voorstelling Hee Daar op it Sjukelan in Franeker.

Corona protocol

Kaartverkoop
Kan alleen via website van stichting UP: www.stichting-up.nl
Waardoor naam en adresgegevens van u als bezoeker bekend is bij UP.
Wij willen u vragen met uw partner, vriend of een bekende te komen, iemand waarvan u weet dat die het corona virus niet met zich mee draagt.
Doordat u per tweetal komt stelt het ons in de gelegenheid om 50 plaatsen met 2 stoelen in de lege Broerekerk te creëren met steeds 1 ½ meter ertussen.

We verdelen u als publiek in 4 groepen A,B,C en D
Groep A kan de kerk betreden 30 minuten voor aanvang, groep B 23 minuten voor aanvang, Groep C 15 minuten voor aanvang en groep D 8 minuten voor aanvang.
Vooraf geven wij per mail aan in welke groep u bent ingedeeld.
In de kerk wordt u per tweetal door productie medewerkers van UP naar uw plaatsen begeleidt.
Bij binnenkomst of na het concert is er gelegenheid uw handen te wassen en af te drogen met papieren wegwerp zakdoekjes. Alles wordt daarvoor klaar gezet op een tafel bij de ingang
Na het concert wordt u gevraagd nog even te gaan zitten.
De productie medewerkers zullen u dan vragen in omgekeerde volgorde de kerk te verlaten met in achtneming van 1 ½ meter.

De 4 musici en de acteur hebben voordat u als publiek binnen komt hun plaatsten op het podium midden in de kerk ingenomen en wachten af totdat iedereen zijn/ haar plek heeft gevonden.
Het programmaboekje met alle teksten en uitleg ligt voor u klaar op de stoel en kunt u na het concert mee nemen.
Er zal vooraf en na het concert geen koffie/ thee of frisdrank geschonken worden. Er zijn toiletten beschikbaar in het gebouw naast de kerk, maar we hopen in verband met het coronavirus dat u daar zo weinig mogelijk gebruik van zult gemaakt.

Stichting Uitzonderlijke Producties (UP)

Bestel nu uw tickets